30 năm Mùa hè xanh – hành trình khát khao cống hiến

Chiến dịch Ánh sáng văn hóa hè được thành lập vào năm 1994 và đã diễn ra trong ba thập kỷ. Thật khó để liệt kê tất cả những công việc quan trọng đã được thực hiện.

Chỉ biết rằng, mặc dù đã trải qua nhiều năm, nhưng các chiến dịch và chương trình tình nguyện vẫn tràn ngập sức trẻ và sự cống hiến.

Ông Huỳnh Công Ba, nguyên trưởng phòng công tác chính trị và học sinh, sinh viên của Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, đã rất xúc động khi chứng kiến hàng ngàn sinh viên tham gia chiến dịch Mùa hè xanh. Chương trình công tác hè cho các chiến dịch tình nguyện của thành phố Hồ Chí Minh ban đầu chỉ có 35 người “gieo hạt” trong những khó khăn.

Hành trình “công tác hè”

Ông Nguyễn Phú Bình (đã qua đời vào tháng 3-2013) và ông Huỳnh Công Ba vẫn được nhắc đến nhiều khi nói về các hoạt động tình nguyện của nhiều thanh niên ở TP.HCM. Đơn giản vì họ là những người đưa ra ý tưởng và tạo ra nền tảng cho chiến dịch Ánh sáng văn hóa hè và sau đó là chiến dịch Mùa hè xanh quan trọng.

Gặp ông Ba bất ngờ tại sân Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, nơi khai sinh chiến dịch Ánh sáng văn hóa hè. Đây cũng là ngày Đoàn trường tổ chức lễ ra quân chiến dịch Mùa hè xanh. Hơn 700 học sinh tình nguyện đã tham gia chiến dịch lần thứ 30 năm nay của trường, được chia thành 15 đội chuyên trách. Cảm xúc của ông Ba là vui vẻ và tự hào….

Ông Ba nhớ lại những năm tháng đầu. Từ năm 1986 đến năm 1987, “cặp bài trùng” Nguyễn Phú Bình và Huỳnh Công Ba đã thực hiện một chương trình được gọi là công tác thực hành chính trị – xã hội cho sinh viên của trường. Nó vẫn được gọi là “công tác hè” cho các thế hệ sau. Sinh viên sẽ nghỉ học một tuần sau đó và đi về khu Sông Bé (nay là Bình Phước) để làm việc và trồng cây.

Sau khi ông Ba trở thành trưởng ban công tác thực hành chính trị – xã hội tại Trường ĐH Sư Phạm TP.HCM vào năm 1990, ông đã thiết lập một chương trình công tác hè mới tập trung vào chuyên ngành sư phạm là thế mạnh của sinh viên của trường. Ngày ra quân, chỉ có 35 sinh viên trong toàn đội với xoong chảo, củi và than. Toàn đội xuôi quốc lộ 22 đi qua ba xã (Tân Thông Hội, Tân An Hội và Phước Thạnh, thị trấn Củ Chi) trên chiếc xe buýt cũ với mục đích xóa mù chữ.

Mặc dù có vẻ đơn giản, nhưng thực tế là các lớp học xóa mù chữ được thành lập trong một nền kinh tế thiếu đủ đường và người dân không coi con chữ là một vấn đề quan trọng.

Trong những ngày đầu tiên của các xã, cả nhóm đã đến từng nhà vận động bà con để đến lớp. Sau buổi vận động, một số người bất ngờ trở về với vẻ mặt ngơ ngác rằng “đột nhiên ai cũng biết chữ”. Bởi vì họ sợ mọi người biết rằng họ không biết chữ, hoặc do tuổi tác đã lớn, nhiều người sau này mới dám giãi bày. Mặc dù có nhiều lý do khác nhau để họ tham gia lớp học, nhưng lý do quan trọng nhất vẫn là “biết chữ đặng còn hát karaoke”.

Mặc dù vận động từ nhà tới ruộng, cam kết luôn sẽ cử sinh viên về nhà chăm chỉ để họ được đến lớp nếu con bị ốm, nhưng thời gian đầu ít người học lắm. Ông Ba cho biết: “Chắc chắn chúng tôi vẫn không bỏ cuộc, vì chúng tôi đã được dạy nhiều nên người dân thấy mình thiệt bụng nên mới đi đông.”

Lớp học dưới ánh sáng đèn

Tuy nhiên, việc không có học sinh tham gia lớp học xóa mù chữ không phải là trở ngại cuối cùng của chương trình công tác hè thuở đầu. Để thực hiện chương trình vào thời điểm đó, nhóm ông Ba phải tự chuẩn bị kinh phí cho các khoản học bổng tặng cho học sinh nghèo, sách vở cho học sinh, xây dựng điểm trường, chi phí, nơi ở và thức ăn thức uống cho toàn đoàn.

Vì người dân còn phải đi làm ban ngày, nên các lớp xóa mù chữ thường chỉ diễn ra vào buổi tối. Do thiếu điện nên học bằng đèn dầu. Ông Ba và các sinh viên của đội công tác xã hội trường đã tổ chức bưng thùng lạc quyên đến các tiểu thương ở chợ An Đông (quận 5, TP.HCM) và trung tâm Anh ngữ để tìm giúp đỡ để có được quỹ học bổng cho học sinh nghèo.

Người dân địa phương dần dần bị ảnh hưởng bởi các buổi học xóa mù chữ và các hoạt động hè cho trẻ em. Rõ ràng nhất cho sự thành công của công tác hè là hình ảnh người dân bịn rịn níu tay thành viên đoàn và thủ thỉ “năm sau về tiếp”.

Công tác hè lần hai năm 1991 được mở rộng ra sáu xã thay vì ba. Trong năm thứ ba, nó đã bao gồm 21 xã của thị trấn Củ Chi. Công tác hè được đánh giá cao, và từ đó, mọi thách thức trước đó dần được giải quyết. Ông Ba và các sinh viên nhẹ gánh hơn trong việc chuẩn bị kinh phí và học bổng nhờ sự ủng hộ của các nhà hảo tâm chung vai. Hơn nữa, các tiểu thương ở chợ An Đông đã hỗ trợ bằng cách bán ba lô làm học bổng cho trẻ em nghèo với giá rẻ. Sinh viên sẽ được người dân chờ đón về nhà để “cùng ăn, cùng ở, cùng làm” ngay khi họ bước xuống xe, vì vậy nơi ăn chốn ở của cả đội không còn là vấn đề.

Sau ba lần tổ chức công tác hè, ông Nguyễn Phú Bình chuyển công tác về Thành Đoàn TP.HCM và đã đề xuất rằng công tác này nên được phổ biến cho sinh viên toàn thành phố. Ông Ba chỉ biết rằng chương trình công tác hè do ông và người đồng sự “gieo hạt” tham gia đã được Thành Đoàn TP.HCM đổi tên thành chiến dịch “Ánh sáng văn hóa hè”.

Đầu tháng 7 năm 1994, lễ ra quân mùa đầu tiên của chiến dịch Ánh sáng văn hóa hè đã thu hút hơn 700 sinh viên từ nhiều trường đại học và cao đẳng trên toàn thành phố. Chiến dịch đã xóa mù chữ cho 483 cá nhân ở mức 1 và 504 cá nhân ở mức 2.

Ông Ba lý giải cái tên “Ánh sáng văn hóa hè” là do sự gia tăng số lượng học sinh tham gia các lớp học và sự gia tăng văn hóa. Học này được gọi là Ánh sáng văn hóa hè vì nó chỉ được thực hiện vào mùa hè.

Chiến dịch bắt đầu tại Bình Chánh và lan rộng đến tất cả các huyện ngoại thành của TP.HCM, thậm chí đến huyện Đông Phú, tỉnh Sông Bé (nay là Bình Phước). Trong suốt ba mùa chiến dịch, 5.780 người được xóa mù chữ đạt mức 1 và 15.132 người đạt mức 2. Vào cuối năm 1996, thành phố Hồ Chí Minh cũng đã đạt được chuẩn quốc gia về xóa mù chữ. Xem như một phần quan trọng của chiến dịch Ánh sáng văn hóa hè đã được hoàn thành.

Ông Ba cũng nhận ra rằng việc xóa mù chữ không còn là mục tiêu chính của chiến dịch vì con chữ đã “bình dân” và người dân không còn “mù” nữa. Tại thời điểm đó, người dân cần nhiều hơn chỉ là con chữ. Họ cần thuốc men, thăm khám y tế, cầu đường, kiến thức về nông lâm ngư, kế hoạch sinh đẻ và nhiều thứ khác.

Từ đó, tôi đã thúc đẩy các cơ sở giáo dục trong các lĩnh vực luật, kinh tế, nông lâm, bách khoa, y dược và sư phạm thực hiện một phong trào lớn hơn. Ông Ba nói rằng những người có sức mạnh sẽ thực hiện công việc đó; nông lâm sẽ dạy con cái cách trồng cây; y dược sẽ khám phát thuốc; bách khoa sẽ xây cầu và làm đường.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *