Scopophobia – Chúng Ta Có Đang Để Tâm Đến Những Ánh Nhìn?

 

Phía dưới mỗi ngôi sao sáng luôn có những ánh mắt trông đợi. Ai đó từng ví mỗi chúng ta cũng như một ngôi sao nhỏ giữa bầu trời, có lúc tự đối thoại với chính mình, có lúc lại e dè khi bao trùm là sự dõi theo của vạn vật. Dù thế nào, ngôi sao vẫn sáng như thiên chức vốn có song con người lại chẳng mấy ai đủ mạnh mẽ bước qua. Khép lại giữa những ánh nhìn, đã bao giờ bạn tự hỏi liệu bản thân đang là mình hay chỉ dừng lại ở kỳ vọng xung quanh?

Khi còn trẻ, bạn sẽ gặp vô số người bước qua mình, đón nhận thật nhiều ánh nhìn chủ quan đa chiều hướng đến. Đôi lúc chúng ta nhận về ánh mắt đồng cảm, chân thành song cũng thật nhiều lần, ta bị thương tổn và dè dặt bởi những ánh nhìn định kiến xung quanh. 

Người trẻ ngày nay đón nhiều điều mới mẻ, cũng nhận về nhiều hơn bao chuẩn mực vô hình, từ phong cách đến nghề nghiệp, từ thái độ, ngoại hình đến quan điểm và cả định hướng cá nhân. Phải chăng càng trưởng thành, thật nhiều người trẻ như chúng ta chọn việc dè chừng những ánh nhìn ấy như một cơ chế tự bảo vệ bản thân?

 

Còn nhớ thuở bé, tôi sống khép kín lắm, vẫn quen thu mình trước những sự tấp nập của bộn bề xung quanh. Lắm khi tự nghĩ, những ánh nhìn ấy cũng tựa mũi giáo nhỉ, đang chực chờ để đâm thẳng vào tôi chăng?

Lớn lên một chút, đọc được cuốn sách “Mặc kệ thiên hạ, sống như người Nhật”, tôi mới nhận ra: Có lẽ đâu chỉ mỗi mình mà còn những bạn trẻ ngoài kia cũng đang không dám cất lên từ “mặc kệ”. Luôn có hàng nghìn lý do để ai đó nói về mình dù tốt hay xấu, và cũng có triệu nỗi sợ hãi những ánh nhìn bên trong mình khi bản thân muốn sống thật và thể hiện “cái tôi”. Xã hội ngày nay càng tiên tiến, khi con người tự cho mình quyền nhìn nhận đánh giá mọi thứ, cũng là lúc họ phải tự trang bị nỗi dè chừng với xung quanh để tránh mình khỏi những thương tổn.

 

Hội chứng sợ hãi ánh nhìn hay còn được biết đến là Scopophobia, vấn đề chẳng còn quá xa lạ với người trẻ hiện đại. Giống như những ám ảnh khác, Scopophobia là nỗi sợ hãi quá mức khi bị nhìn chằm chằm, nó khiến bạn cảm thấy như từng khuyết điểm trên cơ thể mình đang lần lượt bị bóc tách trước mắt mọi người.

 

Nếu mỗi vì sao giữa trời đêm đều mong muốn tỏa sáng lấp lánh theo cách riêng thì với những người trẻ Scopophobia, họ dần bỏ qua dũng khí ban đầu và có xu hướng trở thành một tinh cầu phát ra thứ ánh sáng nhỏ mang cường độ chỉ dành riêng cho mình.

 

Dù chỉ xuất phát từ suy nghĩ riêng của bản thân nhưng với những người sống cùng Scopophobia, họ luôn muốn tránh né những tình huống mà mình là tâm điểm. Theo thông tin từ Healthline.com cho biết, đến khoảng 12% dân số ở độ tuổi trưởng thành đã và đang mắc phải hội chứng này. Nỗi sợ hãi ấy khiến người trẻ luôn mang tâm lý hoài nghi và tự ti vào chính mình. Việc thể hiện phong cách, ngoại hình, quan điểm hay những gì thuộc về riêng tư đều là một khó khăn lớn khi chúng ta mãi chú ý đáp ứng kỳ vọng từ xung quanh và trông đợi rằng những ánh nhìn hướng đến mình sẽ luôn tốt đẹp.

 

Nhưng Scopophobia liệu có xa vời không? Ai trong chúng ta cũng ít nhất một lần ngại theo đuổi phong cách mà mình yêu thích khi nó có phần đi ngược lại với đám đông, từng không dám nói lên ý kiến của mình bởi nỗi lo không được nhận lại sự đồng tình hay chẳng đủ tự tin thuyết trình vì suy nghĩ những ánh mắt phía dưới sẽ nhìn mình theo hướng tiêu cực. Scopophobia ở ngay trong chính mỗi chúng ta, khi tâm lý bất ổn biến nỗi sợ thành rào cản, bất kì ai cũng sẽ trở thành nạn nhân của những ánh nhìn.

Xã hội hiện đại luôn dành ưu ái cho những bạn trẻ chủ động nắm bắt cơ hội và mang màu sắc cá tính riêng biệt. Liệu có một sân chơi nào dung nạp những người trẻ chẳng dám theo đuổi nỗi phong cách mình thích, giấu tiếng nói cá nhân vào sâu tận bên trong và hai bốn giờ đều mang tâm lý “nếu bản thân làm như vậy, mọi người sẽ nhìn mình như thế nào?”. Không chỉ dừng ở những nỗi sợ hãi thầm kín, khi Scopophobia còn là một bài toán mà người trẻ chưa thể tìm ra lời giải, thì lúc ấy hành trình khẳng định “Tôi là ai” vẫn mãi là một ẩn số chẳng thể hồi đáp trong nay mai.

Ngày bạn thôi bận lòng đến những ánh nhìn ngoài kia, thế giới dường như ít khắt khe hơn một chút.

Ánh mặt trời để đóa dương tươi sáng hơn, là nơi bao khóm hoa mỗi khi thức giấc đều nhìn về, nhưng sau cùng, hướng dương sẽ không vì ánh nắng mặt trời mà nở rộ, đánh thức nó là sức sống mãnh liệt và tiềm tàng từ bên trong. Còn bạn, bạn chọn tự mình tỏa sáng, biến mọi ánh nhìn làm nền xung quanh để lấp lánh hơn hay chọn một phiên bản đáp ứng kỳ vọng tất cả?

Hôm trước đọc báo, câu chuyện về hành trình một cô gái mười ba năm bỏ qua chức danh “nữ sinh Olympia” để lựa chọn trở thành thợ xăm hình, theo đuổi phong cách mới vượt ra cái bóng “con ngoan – trò giỏi” bấy lâu thật khiến tôi nhớ mãi. Chọn từ bỏ cuộc sống ổn định, mức lương nghìn đô, công việc thăng tiến ai cũng mơ ước, cô gái nhỏ nhắn ấy bỏ qua mọi ánh nhìn để bắt đầu lại với cái nghề gắn chặt cùng “định kiến hư hỏng” và thay đổi một ngoại hình mà theo tư tưởng chung từ trước đến nay có phần “đầu đường xó chợ”. Tập trung vào bản thân để đối mặt với cá tính thật và theo đuổi đến cuối cùng là điều ai cũng mơ ước, nhưng can đảm thực hiện quả thực chẳng được mấy ai. 

Có người chê cười quyết định mà theo họ là “dại dột” của cô, có người cảm phục năng lực cùng sự chuyển mình mạnh mẽ ấy. Cuộc sống luôn có đầy những ánh nhìn đánh giá vào điểm yếu của bạn song bên cạnh đó, điểm mạnh nổi trội cũng là một đích đến để họ trầm trồ bàn tán. Khép lại nỗi sợ tự ti, nỗ lực hoàn thiện và tin vào ưu điểm của chính mình cũng là cách chúng ta tạo nên tâm lý an toàn vững chắc.

 

Nỗi lo Scopophobia có chăng cũng chỉ làm thoả mãn một vài ánh nhìn nào đó hướng về tôi, nhưng làm sao hài lòng tất cả. Khi trò chuyện cùng chính mình và hiểu rõ những tình huống khiến tôi sợ hãi bấy lâu, tôi chọn đối diện một lần để tiếp thêm đề kháng, cởi bỏ phòng bị trong lối mòn tâm lý, thầm tự nhủ rằng người ta thật ra cũng chẳng chú ý đến mình lắm đâu. Sau mỗi ánh nhìn đều là chuẩn mực vô hình được dựng lên, chọn theo đuổi những kỳ vọng cũng chính là chọn sống một cuộc đời “chưng cất” từ chuẩn mực ảo của người khác. Bởi lẽ một tuổi trẻ dài như vậy, “người khác thấy bạn như thế nào không quan trọng, quan trọng là bạn nhìn thấy bản thân mình như thế nào”.

 

Giữa một tuổi trẻ khi “cái tôi” vừa chớm nở, chúng ta ấp ủ nhiều hoài bão được thể hiện mình, cũng luôn dè chừng bởi lần đầu bước ra thế giới hẳn còn mang những lo âu. Song đôi khi quá để tâm đến ánh nhìn xung quanh ấy, ta học được cách chu toàn cho những công việc và quyết định của mình.

 

Gác lại những nỗi sợ dè dặt, khám phá Scopophobia ở một góc độ bao dung hơn cũng là cách để hoàn thiện bản thân từ chính những ánh nhìn. Tôi nhận ra trong những lần hoang mang trước việc thể hiện mình giữa đám đông hay e ngại sự hài lòng về mình từ ánh mắt xung quanh, nỗi lo ấy thôi thúc mình thận trọng hơn, không quá vội vàng để chuẩn bị mọi thứ một cách hoàn hảo nhất có thể.  

Nhưng đôi khi, không quan tâm không có nghĩa là vô cảm. Vì suy cho cùng, mỗi chúng ta đang phấn đấu hướng đến hình mẫu cái đẹp mà mình mong muốn. Ta không lựa chọn việc né tránh hoàn toàn những ánh nhìn ấy. Thay vào đó hãy biết lắng nghe, lựa chọn và chắt lọc. Việc lựa chọn chấp nhận ánh nhìn xã hội là chấp nhận hoàn thiện bản thân mình. Đừng sợ hãi trước sự chú ý, hãy tin tưởng vào tiếng nói của trái tim rằng bản thân luôn có giá trị cốt lõi riêng. 

Mỗi chúng ta đều là những bản thể khác biệt và không ngừng mong muốn chứng minh với tất cả mọi người, Scopophobia là cơ hội để bạn thể hiện cá tính khác biệt nhưng vẫn cân nhắc không vượt quá chuẩn mực cho phép. Cân bằng sự tập trung từ bản thân đến ánh nhìn xung quanh là cách chúng ta chia sẻ “cái tôi” bên trong mình để mở lòng lắng nghe những góc nhìn, ý kiến mới, nhìn nhận mọi thứ dưới một lăng kính khách quan.

 

 

Đi tìm lời giải cho bài toán Scopophobia, chuyển ánh nhìn đối thoại đến chính mình và đón nhận nỗi sợ dưới góc nhìn tích cực sẽ là hành trang để mỗi người trẻ chúng ta bước qua rào cản tâm lý, sống thật và không ngại khẳng định mình. Bởi lẽ dù được nhìn nhận bằng những ánh mắt không đẹp hay nhiều kỳ vọng quá xa xăm, sứ mệnh của mỗi vì sao giữa bầu trời đêm vẫn luôn là tỏa sáng theo một cách riêng biệt nhất, nhiệt thành nhất.

Và chúng ta cũng vậy!

Comments